Sąd Ostateczny Hansa Memlinga jest jedym z tych jego dzieł, które zyskują na oglądaniu z bliska, fragment po fragmancie. Jeśli na pierwszy rzut oka może widza zawieść statyczność i symetria kompoztcji, to fragmenty ukazują nam artystę radzącego sobie znakomicie ze skompilikowanymi skrótami perspektywistycznymi, znającego anatomię ludzkiego ciała, zamiłowanego w przedstawieniu klejnotów i wzorzystych tkanin, bystrego obserwatora natury. A przy tym wszystkim poznajemy znakomitego miniaturzystę, z wyjątkową precyzję władającego pędzlem. Z miniatorskimi zdolnościami Memlinga łączy się też zamiłowanie do ukazywania lustrzanych odbić.[...] Można w tym widzieć tylko efektowną zabawę zręcznego malarza, można też wiązać to z symboliką jesieni średniowiecza lubującej się w zagadkowej grze odbitych obrazów.(1) Na tym, tak niezwykłym obrazie, Hans Memling przedstawił prawie całe ówczesne instrumnetarium muzyczne. Kościół św. Donacjana, w którego aktach znajdowała się notatka pochwalna tegoż artysty,(2) był w drugiej połowie piętnastego wieku miejscem, które skupiało najwybitniejszych muzyków. Hans Memling miał więc liczne okazje, aby obserwować życie muzyczne i ukazać je na gdańskim Sądzie Ostatecznym.

Obraz Hansa Memlinga można odczytywać w świetle trzech głównych sensów ideowych. Po pierwsze namalowane instrumentarium odtwarza filozoficzne i teologiczne założenia epoki. Po drugie łączy wspaniale przdstawione postacie i dramaturgię z jego głęboką wymową duchową. Następuje w nim zespolenie teologii z mistyką. A po trzecie przedstwiając instrumenty muzyczne Hans Memling powiązał ze sobą ich symbolikę i znaczenie. Zabieg ten, będący wynikiem połączenia kunsztu malarskiego z wiedzą duchową, w znaczny sposób wzbogacił dotychczasowe przedstawienia tego typu. Można także powiedzieć, iż jest to ostatnia malarska realizacja Sądu Ostatecznego, która łączy w sobie tak wielkie bogactwo treści symbolicznych.

Poznanie wątków ikonograficznych i ideowych pozwoliło na zrozumienie wewnętrznych treści dzieła. Poprzez ich rozwinięcie można badać wielorakie powiązania sztuki malarskiej z muzyką, które mają także swoją wymowę duchową oraz symboliczną. Badanie treści i genezy analizowanych motywów muzycznych pozwoliło na łączenie ze sobą trzech dziedzin kultury: muzyki, teologii i malarstwa. Dzięki temu możemy nie tylko lepiej zrozumieć wielowarstwowość ideową dzieł sztuki powstających w tym okresie, ale również wskazać na treści Starego i Nowego Testamentu, które stanowią podstawowe źródło dla całej kultury średniowiecza.